Szlaki rowerowe w gminie Krzywiń — 9 tras z bazą w Cichowie

Dlaczego Cichowo to dobra baza rowerowa

Trzy powody, techniczne i prozaiczne. Po pierwsze — teren. Pojezierze krzywińskie jest pofałdowane, ale podjazdy rzadko przekraczają kilkadziesiąt metrów przewyższenia. Najwyższy punkt w okolicy Dolska sięga 113 m n.p.m., a stąd nawet niewytrenowany rowerzysta jedzie spokojnie. Dla dzieci na rowerach z 20-calowymi kołami to teren idealny.

Po drugie — gęstość szlaków. W promieniu 15 km od domku przechodzą cztery oznakowane szlaki rowerowe powiatu śremskiego (Dziesięciu Jezior, do grobu Laskonogiego, Polnymi Drogami, Pagórki Dolskie), dwa szlaki o znaczeniu regionalnym (Ziemiański Szlak Rowerowy oraz EuroVelo 9), a dalej w stronę Przemętu zaczyna się Szlak Konwaliowy. Cichowo leży konkretnie na pętli Dziesięciu Jezior — szlak czerwony przechodzi przez wieś.

Po trzecie — proporcja asfaltu do leśnej drogi. Większość tras prowadzi mieszanymi nawierzchniami: krótkie odcinki asfaltu w wioskach, długie dukty leśne, polne drogi między łanami zboża. Rower trekkingowy, gravel albo MTB z oponami 1,75-2,1 cala — wszystko działa. Szosa też się nada, jeśli wybierze się trasę po samych asfaltach.

Jak czytać tę listę

Każdy szlak ma w pierwszym akapicie skondensowane dane: dystans, czas przejazdu w spokojnym tempie 14-16 km/h, trudność (łatwy / średni / wymagający), czy nadaje się dla dzieci, jaka jest nawierzchnia, gdzie zaczyna i kończy, ile kilometrów dzieli go od Cichowa. Dalej już opisowo: co po drodze, gdzie zatrzymać się na kawę, na co uważać.

Dystanse podaję tak, jak wynikają z oficjalnych opisów Starostwa Powiatowego w Śremie i nadleśnictwa Kościan oraz z portalu Wielkopolskiego Systemu Szlaków Rowerowych. Drobne różnice (rzędu kilkuset metrów) zdarzają się w zależności od źródła i pomiaru — to normalne.

1. Szlak Dziesięciu Jezior (czerwony) — pętla domowa

Dystans: 28,6 km · Czas: 2,5–3 h · Trudność: łatwa do średniej · Z dziećmi: tak, ale z dłuższym dystansem — najlepiej od ósmego roku życia · Nawierzchnia: mieszana — asfalt, polne, dwa odcinki piaszczyste · Start/meta: Dolsk, ale szlak przechodzi przez Cichowo — można wsiąść w pętlę bez dojazdu.

Najważniejsza trasa rowerowa okolicy. Oznakowana czerwonymi prostokątami z piktogramem roweru. Przebieg: Dolsk – Podrzekta – Miranowo – Cichowo – Mościszki – Dalewo – Mórka – Lubiatówko – Dolsk. Po drodze mija się jeziora pojezierza krzywińskiego: Dolskie Wielkie, Dolskie Małe, Mała Jutroszka, Wielka Jutroszka, Lubiatowskie, Mórka, Mórecko, Cichowskie i kilka mniejszych oczek. Stąd „Dziesięć Jezior".

Z Cichowa wsiada się w szlak na wysokości wsi. Najprzyjemniejszy kierunek — w stronę Mościszek i dalej Dalewa, bo tam zaczyna się prawdziwy las i kawałki nad samą wodą. Dwa odcinki bywają piaszczyste po deszczu albo po długiej suszy: od Podrzekty do Mościszek oraz od Mórki do Lubiatówka. Z gravelem albo MTB nie ma problemu, na zwykłym trekkingu trzeba momentami zsiąść.

Trasę można skrócić do pętli 15-18 km, jadąc tylko jej zachodnią połową przez Mościszki i Mórkę i wracając do Cichowa drogą lokalną. Dobre rozwiązanie dla rodzin z młodszymi dziećmi.

2. Ziemiański Szlak Rowerowy (zielony) — odcinek Kościan – Krzywiń – Gostyń

Dystans całości: ok. 240 km · Odcinek Krzywiń – Gostyń: 32,7 km · Odcinek Kościan – Krzywiń: ok. 28 km · Czas (odcinek): 3 h · Trudność: średnia · Z dziećmi: krótsze odcinki tak; cały dzień raczej dla starszych · Nawierzchnia: głównie asfalt i drogi gminne, krótkie szutry · Oznaczenie: zielony kwadrat z piktogramem roweru.

Wielkopolski klasyk. Pełna pętla prowadzi przez Mosinę, Kościan, Krzywiń, Leszno, Rawicz, Gostyń i Słonin — łącznie ponad 240 km, tablice rozmieszczone przez Nadleśnictwo Kościan. Nikt rozsądny nie jedzie tego za jeden raz: szlak jest pomyślany jako trasa „po siedzibach ziemiaństwa wielkopolskiego" — dwory, pałace, folwarki, kościoły. Idea: jedna kawiarnia, jedna ruina, jeden park przy każdym przystanku.

Z Cichowa najbliższe są dwa odcinki. Krzywiń – Gostyń (32,7 km) prowadzi przez rolniczą część gminy i jest „najbardziej dziki" odcinek całego szlaku — kilka większych obszarów leśnych, mało wsi po drodze. Kościan – Krzywiń idzie z północy, przez okolice Park Chłapowskiego, Turew, Wyskoć, Rąbiń — i to chyba najpiękniejszy fragment całej trasy.

Jak zrobić to z bazą w Cichowie: jednodniówka Cichowo – Krzywiń – Gostyń – Cichowo to ok. 70 km, średnia trudność, cały dzień z przerwą na obiad w Gostyniu. Albo wersja krótsza: Cichowo – Krzywiń (5 km) wsiadasz w Ziemiański w kierunku Turwi, dojeżdżasz do Pałacu Chłapowskich, wracasz przez Rąbiń i Lubiń. Około 35 km.

3. Szlak „Do grobu księcia Władysława Laskonogiego" (niebieski)

Dystans: 21,8 km · Czas: 2 h · Trudność: łatwa · Z dziećmi: tak, świetna trasa rodzinna · Nawierzchnia: asfalt + utwardzone drogi gminne, dwa krótkie odcinki polne · Start/meta: Dolsk → Krzywiń. Z Cichowa: najwygodniej wjechać w Lubiniu (6 km od domku).

Najbardziej historycznie obciążona trasa okolicy. Niebieski szlak Starostwa Powiatowego w Śremie: Dolsk – Podrzekta – Miranowo – Łagowo – Bieżyń – Lubiń – Nowy Dwór – Krzywiń. Cel trasy to miejsce dawnego pochówku księcia Władysława Laskonogiego, który zmarł 3 listopada 1231 roku w Środzie (Wielkopolskiej) i został pochowany w klasztorze benedyktynów w Lubiniu. Zachowała się płyta nagrobna z XIII w., dziś wmurowana w ścianę Kaplicy Jezusowej.

Z Cichowa wjeżdża się w szlak w Lubiniu i robi pętlę w którąkolwiek stronę. Wariant zachodni (do Krzywinia) jest krótszy — 8-9 km do mety, można wrócić tą samą drogą lub bocznymi asfaltami. Wariant wschodni (do Dolska) to ok. 13 km, dobre na półdniówkę z przerwą na lody w Dolsku.

Szczegółowy opis klasztoru i samej płyty nagrobnej w naszym wpisie: Klasztor w Lubiniu — średniowieczne opactwo 6 km od Cichowa. Trasa rowerowa to świetny pretekst, żeby tam zajrzeć.

4. Szlak „Polnymi Drogami" (czarny)

Dystans: 19,7 km · Czas: 1,5–2 h · Trudność: łatwa, najprostsza ze szlaków powiatu śremskiego · Z dziećmi: tak, włącznie z młodszymi · Nawierzchnia: głównie asfalt, częściowo polne drogi · Start/meta: Śrem → Dolsk.

Czarny szlak: Śrem – Grzymysław – Pysząca – Wieszczyczyn – Rusocin – Maliny – Błażejewo – Trąbinek – Mały Trąbinek – Dolsk. Prawie płaski, bez uciążliwych odcinków, prowadzi typowymi krajobrazami Wielkopolski południowej: pola, krótkie zagajniki, polne kapliczki, wiejskie kościoły.

Dla rodziny z bazą w Cichowie to opcja na dzień, w którym ktoś nie ma siły na pełną pętlę. Dojeżdża się rowerem do Dolska (z Cichowa około 8 km), tam wsiada w szlak na końcówce w Trąbinkach, robi kilka kilometrów w stronę Śremu i wraca. Albo odwrotnie — z Cichowa do Śremu autem, rowery wyjmujesz w Śremie i jedziesz cały dystans z wiatrem w plecy.

5. Szlak „Pagórki Dolskie" (zielony)

Dystans: 18,1 km · Czas: 2 h · Trudność: średnia (najbardziej wymagające przewyższenia w okolicy) · Z dziećmi: tak, ale z przygotowaniem na podjazdy · Nawierzchnia: mieszana · Start/meta: Dolsk.

Zielony szlak Starostwa Powiatowego w Śremie: Dolsk – Ostrowieczko – Ostrowieczno – Brześnica – Lipówka – Błażejewo – Trąbinek – Dolsk. Krótszy od Dziesięciu Jezior, ale bardziej „rowerowy" — pofałdowany, z punktami widokowymi z górek na okolicę.

To pętla dobra na dzień, w którym pogoda jest niepewna. 18 km da się wcisnąć między dwoma frontami deszczowymi. Ze startem w Dolsku — dojazd z Cichowa wymaga 8 km „dojazdówki", ale można też zacząć w Trąbinkach (5 km od Cichowa) i jechać szlakiem przeciwnie do wskazówek.

6. Szlaki rowerowe Parku Krajobrazowego im. Chłapowskiego

Liczba szlaków: 10 oznakowanych tras rowerowych w obrębie parku · Sztandarowa pętla edukacyjna: Racot – Darnowo – Wyskoć – Rogaczewo Małe i Wielkie – Rąbiń – Turew – Stary Gołębin – Spytkówki – Racot (ok. 30 km) · Ścieżka ekologiczno-edukacyjna: 12 km, Rogaczewo Małe – Rogaczewo Wielkie – Rąbiń – Turew · Trudność: łatwa do średniej · Z dziećmi: idealnie · Nawierzchnia: drogi gminne, polne dukty, szpalery śródpolnych zadrzewień.

Park założono w 1992 roku, zajmuje ponad 17 000 ha między Kościanem a Śremem. Jego unikat to system śródpolnych zadrzewień założony w latach 20. XIX wieku przez generała Dezyderego Chłapowskiego — sieć pasów drzew i krzewów, które do dziś dzielą krajobraz na zielono-żółte pola. Nigdzie indziej w Polsce nie ma czegoś podobnego w takiej skali. Niektóre szpalery liczą sobie 200 lat.

Z Cichowa wjeżdża się w sieć szlaków przez Krzywiń (5 km) i dalej drogą do Lubinia, Rąbinia, Turwi. Do Pałacu Chłapowskich w Turwi (siedziba Stacji Badawczej Instytutu Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN) jest z Cichowa ok. 17 km. Można tam dojechać przez Rąbiń (kościół drewniany) i Stary Gołębin, wracając przez Lubiń i Wieszkowo — pętla wyjdzie ok. 35-40 km, idealna na cały dzień.

Więcej o opisach poszczególnych ścieżek znajdziesz na stronie Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego. Mapy są też udostępnione w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej w Chalinie.

7. EuroVelo 9 (R9) — Bałtyk–Adriatyk

Dystans (polski odcinek): ok. 425 km · Z Cichowa do najbliższego fragmentu trasy: ok. 25-30 km (okolice Gostynia) · Trudność: średnia · Z dziećmi: tylko krótkie fragmenty · Nawierzchnia: mieszana — asfalt i polne, miejscami konieczność objazdu dla rowerów szosowych · Oznaczenie: pomarańczowe znaki z logiem roweru i numerem R9.

Międzynarodowy szlak EuroVelo 9 (Bursztynowy Szlak) prowadzi z Bałtyku przez Polskę, Czechy, Słowację, Austrię, Słowenię i Chorwację do Adriatyku (Pula). Polski odcinek liczy ok. 425 km i prowadzi z Poznania przez Mosinę do Gostynia i dalej w stronę Wrocławia, omijając gminę Krzywiń od wschodu.

Najbliższy fragment trasy znajduje się w okolicach Gostynia, ok. 25-30 km od Cichowa — nie przechodzi przez Park Krajobrazowy im. Chłapowskiego ani przez Krzywiń, Turew czy Racot. Z perspektywy planowania dłuższych wyjazdów rowerowych — Cichowo to przyjazne miejsce „pit-stopu", jeśli ktoś jedzie cały EuroVelo 9 etapami i potrzebuje przerwy w drewnianym domku zamiast namiotu; do trasy dojeżdża się od Krzywinia w stronę Gostynia.

8. Szlak Konwaliowy (rowerowy) — Przemęcki Park Krajobrazowy

Dystans: 31 km · Czas: 3 h · Trudność: łatwa, prawie płaska · Z dziećmi: tak, dla starszych · Nawierzchnia: głównie utwardzona, kilka odcinków leśnych · Start/meta: Wieleń (gmina Przemęt) · Z Cichowa: ok. 35-40 km dojazdu autem do Wielenia.

Najpiękniejszy szlak rowerowy w bliższej okolicy, ale wymaga dojazdu — Cichowo jest po wschodniej stronie gminy Krzywiń, a Przemęcki Park Krajobrazowy zaczyna się ok. 40 km na południowy zachód. Trasa rowerowa: Wieleń – Osłonin – Olejnica – Perkowo – Przemęt – Błotnica – Radomierz – Górsko – Olejnica – Osłonin – Wieleń.

Po drodze: Wyspa Konwaliowa na Jeziorze Radomierskim (rezerwat — stąd nazwa szlaku), torfowisko nad Jeziorem Świętym, drewniana architektura sakralna. Przemęcki Park to zupełnie inny typ pojezierza niż krzywińskie — większe i głębsze jeziora, więcej lasu, mniej pól. Dobrze pasuje jako jednodniowa wyprawa z Cichowa: rowery w bagażnik, do Wielenia autem, na miejscu cała pętla i powrót.

9. Pętla wokół Jeziora Cichowo i Mórki

Dystans: 10–12 km (zależnie od wariantu) · Czas: 1–1,5 h · Trudność: łatwa · Z dziećmi: tak, świetnie · Nawierzchnia: drogi leśne, ścieżki, krótki odcinek asfaltu · Start/meta: domek w Cichowie.

Jezioro Cichowo i sąsiadująca z nim Mórka tworzą długi, wąski zbiornik — kiedyś były jednym jeziorem, dziś rozdziela je przesmyk z grobli. Można je objechać rowerem w pętli: z Cichowa wzdłuż wschodniego brzegu w stronę Jeleńczewa (plaża Mórka), kanałem łączącym oba akweny, potem zachodnim brzegiem przez las z powrotem do wsi.

To trasa numer jeden dla dzieci i wieczornych przejażdżek. Większość pętli prowadzi przez las, kilkanaście razy widać taflę wody, mija się kilka pomostów wędkarskich, kąpielisko w Jeleńczewie. Dobrze pasuje na popołudnie po dłuższym poranku w domku — wrócisz na grilla, dzieci się wymęczą w sensownym sensie.

Wpisaliśmy ją osobno, bo żaden oficjalny szlak nie pokrywa dokładnie tej pętli, ale praktycznie każdy rowerzysta w okolicy ją zna. Szczegóły, jak złożyć dzień nad jeziorem z różnych aktywności, opisujemy w: Jezioro Cichowo — kajaki, spacery, wędkarstwo i punkty widokowe.

Co zabrać i o czym pomyśleć

Po pierwsze: dętka zapasowa i podstawowy zestaw narzędzi. Większość szlaków prowadzi przez wsie i lasy, w których serwisu rowerowego nie znajdziesz w niedzielne popołudnie. Najbliższy w Krzywiniu i Śremie.

Po drugie: woda i przekąska. Wsie po drodze są małe, sklep jest najwyżej w połowie z nich, otwarty głównie w godzinach południowych. Termos kawy z domku załatwia sprawę o tej godzinie, kiedy żaden sklep nie jest jeszcze otwarty.

Po trzecie: opony. Dla większości tras starcza trekking 1,5–1,75 cala. Dla Dziesięciu Jezior, EuroVelo 9 i lasów Parku Chłapowskiego lepiej 1,75–2,1 cala albo gravel z oponami semi-slick. Szosówka da radę tylko na samych asfaltowych pętlach przez Park Chłapowskiego i fragmentami Ziemiańskiego.

Po czwarte: kleszcze. Tereny leśne Wielkopolski są kleszczowe, na powrocie warto sprawdzić siebie i dzieci. Spray z DEET albo permetryna na ubraniu działają lepiej niż wmawianie sobie, że „dziś ich nie ma".

Po piąte: kask, światła, kamizelka odblaskowa — szczególnie na odcinkach asfaltowych. Szlaki w gminie Krzywiń przebiegają częściowo drogami lokalnymi i krótkimi fragmentami wojewódzkiej 308. Samochodów nie ma dużo, ale to wciąż drogi publiczne.

Wypożyczalnie rowerów

Najbliższe wypożyczalnie znajdują się w Śremie (15 km) i Kościanie (20 km). W Krzywiniu i Cichowie pełnowymiarowych wypożyczalni nie ma, ale w sezonie letnim niektóre gospodarstwa agroturystyczne wypożyczają rowery gościom — warto zapytać przed przyjazdem.

Praktyczne minimum: przywieź rower własny. Jeśli jest dwoje dorosłych i dwoje dzieci, bagażnik na hak (4 rowery) załatwia sprawę. Pamiętaj o pokrowcach na siodełka, jeśli prognoza pokazuje deszcz.

Praktyka — GPX, mapy, aplikacje

Mapy papierowe. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego (zpkww.pl) wydaje mapy szlaków Parku Chłapowskiego i Przemęckiego Parku Krajobrazowego — można je kupić w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej w Chalinie. Starostwo Powiatowe w Śremie udostępnia opisy swoich szlaków online.

Aplikacje. Komoot ma świetnie zmapowane szlaki w okolicy — większość ślady GPX są oznakowane jako oficjalne. Mapy.cz pokazuje wszystkie szlaki kolorami, podobnie jak w wersji papierowej. OpenStreetMap (np. w aplikacji Organic Maps) zawiera większość znaków szlaków rowerowych z piktogramami. Strava jest dobra do nawigacji „a la powtórz cudzą trasę", ale do orientacji w terenie słabsza.

Tablice w terenie. Szlaki powiatu śremskiego mają tablice startowe z mapą w Dolsku, Krzywiniu i Śremie. Ziemiański Szlak Rowerowy ma własne tablice w każdej większej miejscowości po drodze, włącznie z Krzywiniem. Park Chłapowskiego jest najlepiej oznakowany ze wszystkich — w niemal każdej wsi znajdziesz mapę albo opis najbliższych ścieżek.

Źródła do dalszej lektury: opisy szlaków powiatu śremskiego na stronie powiat-srem.pl, przewodnik regionalny regionwielkopolska.pl, dokumenty Nadleśnictwa Kościan dla Ziemiańskiego Szlaku Rowerowego.

Jak ułożyć tydzień rowerowy w Cichowie

Dzień 1 (poniedziałek przyjazd). Krótka pętla wokół Jeziora Cichowo — 10-12 km, rozprostowanie nóg po dojeździe, oswojenie się z terenem.

Dzień 2. Dziesięciu Jezior. Pełna pętla z Cichowa — 28 km, cały dzień z postojem na obiad w Dolsku albo grilla w Mórce.

Dzień 3. Park Chłapowskiego. Cichowo – Lubiń – Rąbiń – Turew – Kopaszewo – Cichowo, ok. 35-40 km. Po drodze pałac w Turwi, kościoły drewniane, system zadrzewień śródpolnych.

Dzień 4 (luz). Szlak do grobu Laskonogiego z Lubinia do Krzywinia. Krótki dystans (8-9 km), długie zwiedzanie klasztoru, obiad w Krzywiniu.

Dzień 5. Wyjazd autem do Wielenia (40 km), pełna pętla Szlaku Konwaliowego (31 km), powrót wieczorem.

Dzień 6. Odcinek Ziemiańskiego: Krzywiń – Gostyń (32,7 km w jedną stronę, 65 km tam i z powrotem). Albo: Pagórki Dolskie (18 km) i resztę dnia na plaży nad Mórką.

Dzień 7 (powrót). Spokojne przedpołudnie, pakowanie, jedno wspomnienie więcej.